آشنایی با پرندگان قسمت اول
کبک پرندهای زیبا، آرام و وحشی است که در بسیاری از دشتها، دامنه هاو کوهپایه هاپراکندهاست. این پرنده در نواحی وسیعی از جهان نظیر شمال آمریکا، شرق اروپا، خاورمیانه، آسیای مرکزی، شبه قاره هندوستان و باختر دور پراکندهاست. نام این پرنده در زبان انگلیسی Partridge و در زبان فرانسه Perdrix و در زبان آلمانی Rebhuhn و در زبان عربی «الحجل» است، که به کبک چوکار «الشنار» نیز گفته میشود و در زبان فارسی به آن کبک میگویند. استاد دهخدا در لغت نامه خود در باره کبک گوید: «کبک، مرغی معروف و پرندهای مشهور است که بر دو قسم میباشد دری و غیر دری، هر دو به یک شکل و شمایل لیکن دری بزرگ تر و غیر دری کوچک تر است. این پرنده بیشتر در کوهسارها زیست کند. قبج، معرب کبگ است. کبک پرندهای از دسته ماکیانها است که به جهت استفاده از گوشت وی آن را شکار کنند. اعراب گوشت او را از جمله طعامهای بسیار لذیذ شمارند و چون خواهند این مرغ را بگیرند از هر طرف او را بپرانند تا وقتی از پرواز باز ماند و خسته شود خود را در برف پنهان کند تا با دست بگیرند».
مشخصات ظاهری کبک:
وزن کبکها بین۵۱۰ تا ۶۸۰ گرم است و میانگین وزن در آنان ۵۹۵ گرم است، البته باید افزود که وزن کبک نر بین ۵۱۰ تا۸۰۰ گرم و وزن کبک ماده ۴۵۰ تا۶۸۰ گرم است. ترکیب پرها در هر دو جنس نر و ماده یکسان است. رنگ این پرنده قهوهای مایل به خاکستری در بالا و زرد کم رنگ در قسمت شکم است. یک خط سیاه از قسمت جلوی سر آغاز شده و پس از عبور از چشمها و گردن، در قسمت بالای سینه تمام میشود و سر و سینه خاکستری پرنده را از قسمت سفید رنگ گلو جدا میکند. پهلوی پرنده با ترکیبی از رنگ سیاه و شاه بلوطی متمایل به سفید پوشانده شده و پرهای انتهایی بال، به رنگ شاه بلوطی هستند. نوک، لبه پلکها، ساق و پاهای کبک به رنگ صورتی تا قرمز تیره هستند. اگرچه هر دو جنس نر و ماده ممکن است دارای یک سیخک کوچک در قوزک پا باشند که به آن «مهمیز» میگویند، ولی این صفت معمولاً از مشخصات جنس نر است. کبکهای نابالغ کوچکتر هستند و به رنگ قهوهای و خاکستری هستند.
تولید مثل کبک :
در طبیعت کبکها در بوته زارها جفت گیری میکند. کبکها بسته به شرایط محیطی، یک مرتبه در سال تولید مثل میکنند و معمولاً تولید مثل از اواخر فروردین آغاز شده و بسته به منطقه جغرافیایی ممکن است تا اواخر تیر و اوایل مرداد نیز در مناطق سردسیر ادامه یابد. کبک ماده در حدود هفت ماهگی یا سن ۲۸ هفتگی شروع به تخم گذاری میکند و در هر بار ۷ تا ۲۱ تخم میگذارد و به طور متوسط ۲۴ روز بر روی تخمها میخوابد و این عمل معمولاً وظیفه کبک مادهاست. اندازه تخمها ۴/۶۵× ۹/۴۶میلی متر است. از اواسط اردیبهشت تا اواسط مرداد، جوجهها به تدریج از تخم بیرون میآیند. جوجهها در هنگام بیرون آمدن از تخم، پر تحرک، باهوش و توانا هستند و میتوانند پس از چند هفته، پرواز کنند. پس از گذشت ۱۲ هفته، جوجهها بالغ میشوند اما برای جفت گیری آمادگی نخواهند داشت. نرها معمولاً تا زمان پرورش جوجهها با خانواده میمانند، اگرچه بعضی از آنها پس از تخم گذاری کبک ماده، خانواده را ترک و به کبکهای نر دیگر ملحق میشوند. کبکها تک همسر هستند و در فصل جفت گیری در اواخر اسفندماه، کبکهای نر برای جلب توجه کبکهای ماده، دم خود را به حالت چتر باز کرده در حالی که اندکی بالهای خود را انداخته و سر خود را کج نگه داشتهاند درجلوی کبک ماده حرکت میکنند و کبک ماده نیز با مشاهده این رفتار، نسبت به کبک نر رفتاری مهر آمیز نشان میدهد. هنگام خشک سالی و کمبود غذا، عمل تولید مثل ممکن است محدود به چند پرنده شود.
منبع: ویکی پدیا
کبوتر:
کبوتر یا در عامیانه کفتر به گروهی از پرندگان متوسط تا بزرگ جثه از خانواده کبوترسانان گفته میشود که به دو صورت وحشی و اهلی یافت میشود و رنگها و نژادهای مختلفی دارد که معروفترین آنها کبوتر خانگی، کبوتر چاهی و کبوتران خانگی وحشی شده است.
تاریخ اهلی شدن کبوتر :
تاریخ دقیق پیدایش کبوتر و زمان اهلی شدن و استفاده از آن در جنگ و صلح به درستی معلوم نیست. ولی آن چه مسلم است این است که از سه هزار سال قبل از میلاد مسیح، کبوتر در مصر وجود داشته و فراعنه مصر، به عنوان پِیک از آن استفاده میکردند و حتی آن را پرندهای مقدس میدانستند. یونانیها هم چندین هزار سال قبل از میلاد از کبوتر به عنوان قاصد استفاده میکردند و نام برندگان ورزشهای المپیک را به پای آنها میبستند و به وطن شان میفرستادند. پس از مصر، ایران، چین، یونان و روم از قدیمیترین مراکز پرورش و تربیت کبوتر در اعصار گذشته بودهاند. تاریخ نشان میدهد که کورش کبیر برای ارسال اخبار محرمانه به نقاط مختلف کشور پهناور خود، کبوترانی در اختیار داشته و ژولیوس سزار، امپراتور روم، اولین کسی بوده که برای فتح گال (فرانسه امروزی) از کبوتران نامهبر استفاده کردهاست. دریانوردان فنیقی و قبرسی، در هنگام سفر کبوترها را با خود میبردند و پس از رسیدن به مقصد، آنها را با نامههایی به محل سکونت خود میفرستادند، تا خانوادههایشان را از وضعیت و تاریخ بازگشت خود مطلع سازند. در کشورهای یاد شده، پرورش متراکم کبوتر متداول بوده، بشر با ساختن برجهایی، که امروزه کبوترخانه نامیده میشود و حفرههای زیادی دارد، کود این پرنده را جمعآوری میکردهاست، این رسم هنوز در کشور ما متداول است.
کبوتر بازی در ایران :
کبوتر بازی یکی از بازیهای سنتی ایرانیان بهشمار میرود و این بازی منحصراً به مردان اختصاص داشت و امروزه نیز در اکثر شهرهای ایران هنوز هم رواج دارد. اصولاً کبوتر بازی در ایران به دو شکل مختلف انجام میشود: شکل اول رقابت بازیکنان بوسیله کبوتران در حین پرواز و شرطبندی بین صاحبان کبوتر است. در این روش کبوتر باز میکوشد کبوتران حریف را در حین پرواز به بام خود بکشاند و آنها را تصاحب کند.
جایگاه و محل نگهداری کبوتر :
جایگاه نگهداری کبوترها بسیار متفاوت میباشد و برحسب محل نگهداری آنها در منازل، پشت بامها و یا برجهای مخصوص در مزارع متغیر است، ولی به هرحال این جایگاه به صورت یکی از اشکال زیر میباشد: ۱. در صورت نگهداری کبوتر در خانه، معمولاً جایگاه آنها را از قفسهای چوبی، فلزی، جعبههای حلبی، سنگهای ساختمانی و یا چیزی نظیر آن میسازند. این جایگاهها معمولاً کوچک بوده و برای یک تا دو جفت پرنده ساخته میشود. ۲. کبوترهایی که بر روی پشت بامها و یا در مزرعه نگهداری میشوند. در قفسهای بزرگی که از چوب یا فلز و یا حلبی ساخته شده، جای داده میشوند. این قفسهای بزرگ معمولاً دارای یک یا چند در کوچک یا بزرگ است که به کبوترها اجازه ورود و خروج میدهد و گاهی اوقات آشیانههای کوچکی به اندازه ۴۰×۵۰×۴۰ سانتیمتر برای هر دو جفت کبوتر در داخل آن تعبیه میشود. اندازه قفسهای بزرگ معمولاً ۳×۲×۲ متر است که گنجایش ۵۰ جفت کبوتر را دارد.
کبوتران را به سه گروه تقسیم میکنند.
کبوتران وحشی (چاهی ـ صحرایی)
کبوتران خانگی
کبوتران نامه بر
کبوتر نامهبر :
دو نوع هستند از لحاظ جثه که گونه اول جثهای بسیار بزرگ تر از کبوتران چاهی و خانگی دارد که پاهای بزرگ و قرمز شفاف از ویژگیهای خاص این نوع است که رفته رفته در خطر انقراض قرار گرفتهاست. گونه دوم کاملاً شبیه به کوتران وحشی است که فقط توانایی دوقطبی بودن را دارد. یعنی حیوان بر اثر آموزش توانایی دارد که دو نقطه جغرافیایی را مرکز قطب نمای خود قرار داده و از یاد نبرد.
کبوترها لانه خود را بر درخت و یا روی زمین و یا در ساختمانها میسازند. به ندرت اتفاق میافتد کبوترها درون تنه درختان، یا داخل سوراخهای زمین آشیانه بسازند. طرز لانه ساختن آنها بسیار سادهاست. کبوترهای ماده حداکثر ۲ و حداقل یک تخم میگذارند، رنگ تخم بیشتر کبوترها سفید است.
منبع : ویکی پدیا
قناری :
قناری پرندهای کوچک، زیبا، دلپذیر و فرح بخش است که می¬تواند باعث آرامش و شادی پرورش دهندگان خود گردد. این پرنده به دو صورت اهلی و وحشی وجود دارد و جثهای کوچک دارد و طول بدن آن بین ۱۳ تا ۲۴ سانتی متر بوده و به طور متوسط در حدود ۱۷سانتی متر میباشد. بزرگ ترین گونه قناری، نژاد فری پاریسی است که طول بدن آن به ۲۴ سانتی متر می¬رسد. این پرنده از خانواده سهرهها بوده و رنگهای متنوعی دارد. قناری مانند مرغ عشق و فنچ دانه خوار است. پای قناری دارای سه انگشت رو به جلو و یک انگشت رو به عقب میباشد. بنابر این برخلاف مرغ عشق بالا رونده نبوده و شاخه نشین محسوب میشود. منشأ این پرنده جزیره مادیرا، جزیره آزوریس و جزایر قناری است که این سه جزیره در اقیانوس اطلس قرار دارند و دو جزیره اول متعلق به کشور پرتغال و جزایر قناری متعلق به کشور اسپانیا میباشد. قناریها برای زندگی در قفس بسیار مناسب هستند. آنها پرندگان مقاومی بوده و قابل تربیت میباشند و عمری نسبتاً طولانی دارند که بین ۱۵ تا ۲۰ سال برآورد شدهاست. نام علمی قناری Serinus Canarius Canarius میباشد و نام انگلیسی آن Canary و نام فرانسوی آن Canaries و نام آلمانی آن Kanarische ونام ترکی آن Kanarya است و در زبان عربی به آن کنار، الکناری و هزار گویند. نام فارسی آن قناری است. امروزه پرورش این پرنده در ایران بسیار متداول شده و افراد زیادی اقدام به تکثیر این پرنده نموده و جوجه¬های آن را به علاقه مندان میفروشند. جنس نر این پرنده آواز میخواند و جنس ماده فقط برای جوجه کشی و تکثیر مورد استفاده قرار میگیرد.
تولید مثل قناری :
وقتی پرنده ماده آماده تخم گذاری شد اقدام به ساخت لانه خواهد کرد. آنان به یک لانه فنجانی شکل بدون سقف در گوشه بالای قفس و مواد لانه سازی نیاز دارند. موادی مثل نخ و کاغذ و دستمال کاغذی پاره شده و سایر مواد نرم برای این منظور مناسب هستند.
طی مدت ۴ یا ۵ روز پرنده اقدام به تخم گذاری میکند و به مدت دو هفته بر روی تخمها میخوابد و در این مدت به ندرت لانه را ترک میکند. وقتی جوجه بدنیا آمد باید غذاهای مقوی مانند تخم مرغ برای پدر و مادرش فراهم شود تا آنها جوجههایشان را تغذیه کنند.
جوجهها بعد از ۱۸ روز لانه را ترک میکنند. والدین آنها را برای حدودا یک هفته پس از این نیز تغذیه میکنند. وقتی پرنده ماده دوباره تصمیم به تخم گذاری بکند ممکن است به مسنترین جوجهها حمله بکند. در این موقع دیوار سیمی میان قفس مفید خواهد بود تا پرنده نر بتواند از میان سیمها جوجهها را تغذیه بکند تا زمانی که ماده دوباره تخمگذاری بکند.
منبع : ویکی پدیا
